|
|
|
|
|
PUTUJUĆI
BIOSKOPI U SRBIJI (PO MESTIMA):
BEOGRAD
|
|
Bioskopi u Srbiji |
[Beograd]
Srbija
Crna Gora |
|
|
|
| |
|
| |
Istorija
kinematografije u SR Jugoslaviji počinje 6. juna 1896. godine kada je u Beogradu na Terazijama,
u dvorani kod
"Zlatnog krsta", zastupnik braće Limijer Andre Kare (André Carré) 25
dana
prikazivao skoro istovetan program koji je prikazivan na prvoj
kinematografskoj projekciji u Parizu. Sa samo šest meseci zakašnjenja bila je
ovo ne samo prva filmska projekcija kod nas već i na Balkanu.
Opšta
odlika putujućih prikazivača je što zakupljuju poznate lokale na odredjeno
vreme ili
poseduju šatre (sa sopstvenim izvorom struje) . Takve šatre postavljaju na
lokacijama koje su od ranije predvidjene za takve spektakle (za putujuća
pozorišta, orfeume, cirkuse...). Obaveštenja o projekcijama objavljuju u lokalnim
listovima kao vesti ili kao plaćene oglase i to su danas, uprkos nepotpunosti
godišnjaka, osnovni pisani izvori o kinematografiji na teritoriji današnje
Jugoslavije.
|
|
 |
Sve do 1900. godine
putujući prikazivači su uglavnom stranci, da bi se te godine i Stojan
Nanić iz Zaječara, inače poznat kao "pvi srpski veštak-madjioničar",
uključio u
prikazivanje filmova po Srbiji. U
Beogradu 1900. počinje da daje predstave Prvi srpski kinematograf.
|
| |
Broj putujućih bioskopa koji su dolazili u Beograd je
stalno rastao sve do kraja 1908. godine. Te godine ih je došlo 10 i od
tada njihov broj opada jer Beograd dobija stalne bioskope. Mesta i sale
u kojima su oni davali svoje predstave idu ovim redom: Mali Kalemegdan -
hotel/gostionica Bulevar - gostionica Hajduk Veljko - hotel Pariz -
hotel Takovo - hotel Kasina - Pozorišna kafana...
|
| |
Svakako da je broj putujućih bioskopa u Beogradu bio
veći jer novine nisu beležile baš svako gostovanje, kao što ni svi
bioskopi nisu imali sredstva da se reklamiraju preko novina. Osim toga,
nedostaju kompleti novina za pojedine godine, ili su nekompletni (donji
pregled je napravljen korišćenjem dostupne
literature
u kojoj možete pronaći detaljnije podatke).
|
|
 |
|
 |
Sinematograf braće Limijer ,
prvi put
I.
Prva novinarska projekcija na Balkanu (?) - 24.05./05.06.1896
II. Prva javna predstava (sa plaćenim ulaznicama) na Balkanu, u
dvorani kod "Zlatnog krsta"
u Beogradu: 25.05./06.06.1896, v. braća Limijer (prikazivači
Andre Kar i Žil Žiren)
Sinematograf braće Limijer,
drugi put,
prvo filmsko snimanje kod nas!
Andre Kar, fotograf iz Liona,
ponovo je došao u Beograd 16/28. februara 1897. g. Predstave su
bile u gostionici Hajduk Veljko (ima električno osvetlenje) u ulici
Kneza Mihaila broj 1 (danas je na tom mestu RK Beograd).
|
|
 |
Sinematograf braće Limijer,
treći put (prva projekcija
filmova snimljenih kod nas)
01/14.03.1897: u gostionici
Hajduk Veljko, v. braća Limijer (prikazivač Andre Kar)
|
|
|
Sinematograf
28-30.06/10-12.07.1897: na Malom
Kalemegdanu, v. Djordje Velikić (dobrotvorne Kalemegdanske svečanosti
pod pokroviteljstvom kraljice Natalije za postradale u poplavama -
ulaznica 30 para).
Edisonov Vitaskop
25.12.1897/sk: u novoj sali
Tričkove kafane (na Terazijama). Ovo je prvo gostovanje Vitaskopa u
Beogradu. Prikazan je i film DOLAZAK ŽELEZNIČKOG VLAKA NA NOVOSADSKOJ
STANICI (možda je stvarno snimljen u Novom Sadu?)
Sinematograf
16/28.02.1899: u gostionici Bulevar
(danas bioskop Balkan)
Amerikanski bioskop
Najava u štampi
25.07./06.08.1899, počinje da radi od 07/19.08. u Grand orfeumu Bulevar,
v. F.Benicki iz Ninberga
|
|
 |
Prvi srpski kinematograf
Od 02/14.12.1900. daje predstave u Pozorišnoj kafani, a od
14/26.12.1900. u Tričkovoj kafani
na Terazijama, v. Stojan Nanić
(pominje se i Ilija Božić). Stojan Nanić je verovatno
prvi vlasnik projekcionog aparata kod nas.
|
| |
Lifka bioskop
1902: na Kalemegdanu, v. Aleksandar Lifka, 460 mesta
Bioskop Francuskog generalnog filmskog
društva
april/maj 1903: u gostionici Hajduk Veljko
Kinematograf
Jun 1904: na Kalemegdanu, prikazani filmovi o Rusko-japanskom ratu
|
|
 |
Edisonov
ideal-elektro-bioskop-pozorište
Od 03/16.06. do kraja septembra 1904. na Malom Kalemegdanu, 580 mesta, v. Dragutin/Karlo
Lifka.
Bioskop je imao veliku šatru i električni generator od 20
konjskih snaga.
Edisonov kinematograf Antona Janzena
3/16.11.1904: u hotel Takovo, v. Anton Janzen
Bioskop
Decembar 1904: u Grand orfeumu hotela Bulevar
Kinematograf Franca Prohaske
v. Franc Prohaska, na Malom Kalemegdanu,
|
|
 |
Madjarsko narodno
pozorište Uranija:
Mart 1905: u gostionici Kolarac
Kinematograf u Delonovu Orfeumu
April 1905
Kinematograf
24-26.06.1905/sk, na Kalemegdanu, pomoć za
Narodno pozorište
Pariski bioskop
U toku 1906. godine beogradski trgovac
tekstilom Bubi Katarivas je na Malom Kalemegdanu podigao šatru sa
krovom od dasaka pokrivenih ciradom. Kinooperater je bio Samuilo
Pesah. Davane su posebne predstave za Jevreje (subotom popodne).
Biograf pozorište (poznato i kao Amerikansko elektro biograf
pozorište, ili Elektro
bioskop)
avgust-oktobar 1906: u gostionici
Hajduk Veljko
Nartenov bioskop
v. Georg (Djordje)
Narten, od 3/16.10.1906: prvi, šatra na Malom Kalemegdanu (250 mesta, zbog lošeg
vremena zatvorena u oktobru), drugi u hotelu Slavija. Bioskopi su
radili paralelno. Prikazivao je i kolorisane filmove (tada je to
bilo u modi).
Grand elektro bioskop
Mart-jun1908: na Malom Kalemegdanu, v. J. Bahmajer, muzička
pratnja, jedan od najvećih
bioskopa u Beogradu.
Štampa ga dva puta napadala: nije imao firmu na srpskom i što daje
predstave nedeljom pre podne - kada još nije završena služba u
crkvama. Poslednji veliki putujući bioskop u Beogradu.
|
|
 |
Nartenov
bioskop
u Beogradu
v.
Georg
Narten: od 27. novembra 1907. do 19.03.1908. u hotelu Pariz
Nartenov bioskop
24.06.-19.07.1908/sk: u hotelu Takovo
|
| |
Imperijal
bioskop-pozorište
23.04.1908 -
januar 1909: u gostionici Hajduk Veljko, posebni termini su
predvidjeni za dečje programe
Flamarion
bioskop-pozorište
17/30.08.1908: u hotelu Pariz - zatim u hotelu Takovo; poslednji
putujući bioskop u hotelu Pariz
Bioskop
20.08.1908: u hotelu Imperijal
Grand biograf (ili Grand biograf Ben-Akiba)
20.07/02.08.1908: u hotelu Takovo - zatim u gostionici Bulevar,
porodični bioskop
Bioskop Mira-Mare
Avgust, septembar 1908: u hotelu Kasina - posle predstava Bore
Jelkića
|
