|
|
|
|
 |
FILMSKA
SNIMANJA
U SRBIJI (1908-11)
|
|
Filmska
snimanja
u Srbiji |
1897
1899 -1906
[1908-11]
1912-13
1914-15
1916-18 |
|
|
|
|
|
|
|
1908 |
U
januaru i februaru beogradski listovi najavljuju filmove BEOGRAD,
POGREB GENERALA MARKA KATANIĆA i BEOGRADSKE FABRIKE kao
delove programa Nartenovog bioskopa, a koje je Georg (Djordje) Narten snimio u
Beogradu krajem 1907. godine.
|
|
Grand
biograf Ben Akiba daje predstave u Beogradu od jula 1908. godine i
prikazuje i film IZ SRPSKIH KRAJEVA. Kasnije se prikazuju i
filmovi IZ BEOGRADSKOG ŽIVOTA, IZ BEOGRADA I OKOLINE, SMENA
DVORSKE STRAŽE, KORZO U BEOGRADU, VELIKA PIJACA i VEŽBE
VOJSKE. Novinske vesti su šture, neprecizne i nepotpune, ali
potvrdjuju da je Grand biograf posedovao kameru i da su ovi filmovi
bili njegova proizvodnja.
|
| |
Ernest
Bošnjak je u Somboru snimio (svojom kamerom Ethel) kratki film U
CARSTVU TERPSIHORE i prikazivao ga u svom bioskopu.
|
| |
Da
je u vrućim trenucima Aneksione krize bilo snimanja stranih snimatelja
na našim terenima pokazuju i sledeća dva primera: Ludvig Lipert snima
za Nordisk film film BEOGRAD (132 metra), a
Svetozar Botorić u svome bioskopu u hotelu Pariz prikazuje Pateov film
SRPSKA VOJSKA (210 metara, kasnije se može naći i kao SMOTRA
SRPSKE VOJSKE NA BANJIČKOM POLJU ili MANEVRI SRPSKE VOJSKE).
|
| |
Londonsko
preduzeće Voltardo snima film SRPSKA PRESTONICA u kome se vide
...velike jedinice srpskih rezervista koji usavršavaju svoja
vojnička znanja, imajući u vidu mogućnost sukoba sa
Austrijom...
|
|
 |
|
1910 |
U
Cetinju je u avgustu održana Proslava pedesetogodišnjice vladanja
NJ.V. visočanstva knjaza i gospodara Nikole I Petrovića i zlatnog pira
njihovih visočanstava knjaza gospodara i knjeginje Milice. |
|
|
-
Josip
Karaman je snimao svečanosti u Cetinju; film SVEČANOSTI
PROGLAŠENJA CRNE GORE KRALJEVINOM
je prikazao u svom bioskopu u Splitu devet dana posle svečanosti!
-
Italijanski
Milano film snimio je CRNOGORSKE SVEČANOSTI (u tri dela).
-
Pateov film o tome
CETINJSKE SVEČANOSTI (kasnije nazivan i SVEČANOSTI O
PROGLASU KRALJEVSTVA NA CETINJU) prikazan je u hotelu Pariz u
Beogradu 26.09/09.10.1910 (jedna storija se čuva u BFI).
-
Bečko
preduzeće Radi-Maler je snimilo i početkom septembra
prikazalo u Beču film SVEČANOSTI NA CETINJU (200
metara).
-
Budimpeštanski Projektograf
D.D. je snimio i kasnije prikazivao film KRUNISANJE CRNOGORSKOG
KRALJA.
-
Film
JUBILARNE SVETKOVINE prikazan je na dvoru u Cetinju
27.10/09.11.1910, nepoznate proizvodnje ( kopija Milano filma ili
nekog austrijskog proizvodjača), čuva se u Jugoslovenskoj kinoteci).
|
|
|
|
|
Ekipa budimpeštanskog Projektografa
D.D. je snimila nekoliko ulica u Novom Sadu, srpsko kolo u Salajci i
nekoliko scena u bašti dr Stevana Adamovića (direktora bioskopa Apolo
u Novom Sadu, u sastavu Projektograf D.D.), snimci su prikazani u Apolu,
nisu sačuvani.
|
|
|
U Jugoslovenskoj
kinoteci se čuva film VOJNA PARADA CRNOGORSKE VOJSKE NA
CETINJU (60 metara), mogao bi da bude deo nekog filma o cetinjskim
svečanostima.
|
|
|
U
Splitu su prikazani filmovi BEOGRAD U SRBIJI i DONJI DUNAV -
ŽELEZNA VRATA, u Sarajevu DANAŠNJI GOSPODARI SRBIJE
(Elektro Apolo kino), PUTOVANJE KROZ SRBIJU (The Worlds Kino) i
BEOGRAD (Elektro Apolo kino).
|
|
|
U
Sarajevu je prikazan film PROGLAŠENJE ZA KRALJA CRNOGORSKOG KNEZA
NIKOLE, ne zna se da li je to austrijski film Maksimilijana
Radi-Malera (SVEČANOSTI NA CETINJU PRILIKOM PROGLAŠENJA CRNE GORE
KRALJEVINOM) ili madjarski KRUNISANJE NIKOLE I KRALJA VITEŠKE
CRNE GORE.
|
|
|
U
Beogradu prikazan film OD CETINJA DO KOTORA, nepoznate
proizvodnje.
|
|
|
Oko
1910. godine je Aleksandar Lifka snimio igrani film VELIČANSTVO
NOVAC (o kome nema nikakvih drugih tragova) i film ozvučen pomoću
gramofonskih ploča RASPOLOŽENI KOVAČI.
|
|
|
|
1911 |
Film
JUBILARNE SVEČANOSTI je prikazan u Zetskom domu 03/16.01. u
Cetinju (sačuvan u Muzeju u Cetinju i u Jugoslovenskoj kinoteci - prema
jedinom preostalom natpisu na nemačkom predpostavlja se da je austrijske
proizvodnje - ostali natpisi su na srpskom); Jugoslovenska kinoteka
poseduje i film o prvoj crnogorskoj vojnoj muzici sa kapelnikom Vimerom
na čelu.
|
|
|
U
januaru i februaru su u Beogradu prikazani filmovi BEOGRAD (240
metara, u bioskopu kod Hajduk Veljka) i PANORAMA BEOGRADA (u
Kolarcu), oba nepoznatog porekla. |
|
|
|
|
Produkcija 1911 |
PRVI SRPSKI
PRODUCENTI
Filmsku proizvodnju
u Srbiji pokrenuli su vlasnici stalnih bioskopa koji su, gledajući
filmove proizvedene u svetu, došli
na ideju da povećaju promet animirajući gledaoce. Naravno, poznavali su
organizacione probleme, visoke troškove proizvodnje i
zakonsku regulativu, ali su verovali da, uzdajući se u svoje
poznavanje srpskog filmskog tržišta, mogu da povrate uložena sredstva. S
druge strane, većina njih se bavila i drugim finansijskim aktivnostima
osim bioskopima i mogli su da rizikuju da deo prihoda od prikazivanja
stranih filmova ulažu kao obrtni kapital u proizvodnju domaćih filmova.
Svetozar Botorić
(vlasnik hotela Pariz i bioskopa u hotelu, od 1911. zastupnik
braće Pate)
je 1911. godine angažovao francuskog
snimatelja Luja Pitrolfa de Berija da za njega snima aktuelne događaje
koje je kasnije prikazivano u svom bioskopu. Najstariji Botorićevi
filmski žurnali snimljeni su u leto 1911. godine.
|
|
|
ŽIVOT I DELA BESMRTNOG VOŽDA
KARADJORDJA - Materijal u pripremi.
ULRIH CELJSKI I VLADISLAV HUNJADI - Materijal u pripremi.
CIGANSKA SVADBA - ŽIVOT SRPSKIH CIGANA - Materijal u pripremi |
|
|
|
|
|
Boža Savić,
koji je vodio Moderni bioskop (Savić-Film
i Komp.), imao
je mnogo
ambicioznije planove.
On i
braća
su do
kraja 1911.
godine snimili jedan film, a do aprila 1912.
godine još
osam filmova
žurnalskog karaktera. Braća
Savić poseduju i malu laboratoriju za kopiranje filmova i stavljanje
natpisa (opremio je Karl Frojnd).
|
|
|
U
avgustu je u Sarajevu prikazan film JEDNA CRNOGORSKA PRIČA.
|
|
|
U
Novom Sadu se prikazivao madjarski film KRUNISANJE NIKOLE I KRALJA
VITEŠKE CRNE GORE.
|
