|
1908
|
U januaru i februaru beogradski listovi najavljuju filmove BEOGRAD, POGREB GENERALA MARKA KATANIĆA i BEOGRADSKE FABRIKE kao delove programa Nartenovog bioskopa, a koje je Georg (Djordje) Narten snimio u Beogradu krajem 1907. godine.
|
|
Grand biograf Ben Akiba daje predstave u Beogradu od jula 1908. godine i prikazuje i film IZ SRPSKIH KRAJEVA. Kasnije se prikazuju i filmovi IZ BEOGRADSKOG ŽIVOTA, IZ BEOGRADA I OKOLINE, SMENA DVORSKE STRAŽE, KORZO U BEOGRADU, VELIKA PIJACA i VEŽBE VOJSKE. Novinske vesti su šture, neprecizne i nepotpune, ali potvrdjuju da je Grand biograf posedovao kameru i da su ovi filmovi bili njegova proizvodnja.
|
| |
Ernest Bošnjak je u Somboru snimio (svojom kamerom Ethel) kratki film U CARSTVU TERPSIHORE i prikazivao ga u svom bioskopu.
|
| |
Da je u vrućim trenucima Aneksione krize bilo snimanja stranih snimatelja na našim terenima pokazuju i sledeća dva primera: Ludvig Lipert snima za Nordisk film film BEOGRAD (132 metra), a Svetozar Botorić u svome bioskopu u hotelu Pariz prikazuje Pateov film SRPSKA VOJSKA (210 metara, kasnije se može naći i kao SMOTRA SRPSKE VOJSKE NA BANJIČKOM POLJU ili MANEVRI SRPSKE VOJSKE).
|
| |
Londonsko preduzeće Voltardo snima film SRPSKA PRESTONICA u kome se vide ...velike jedinice srpskih rezervista koji usavršavaju svoja vojnička znanja, imajući u vidu mogućnost sukoba sa Austrijom...
|
|
|
|
1910
|
U Cetinju je u avgustu održana Proslava pedesetogodišnjice vladanja NJ.V. visočanstva knjaza i gospodara Nikole I Petrovića i zlatnog pira njihovih visočanstava knjaza gospodara i knjeginje Milice. |
| |
-
Josip Karaman je snimao svečanosti u Cetinju; film SVEČANOSTI PROGLAŠENJA CRNE GORE KRALJEVINOM je prikazao u svom bioskopu u Splitu devet dana posle svečanosti!
-
Italijanski Milano film snimio je CRNOGORSKE SVEČANOSTI (u tri dela).
-
Pateov film o tome CETINJSKE SVEČANOSTI (kasnije nazivan i SVEČANOSTI O PROGLASU KRALJEVSTVA NA CETINJU) prikazan je u hotelu Pariz u Beogradu 26.09/09.10.1910 (jedna storija se čuva u BFI).
-
Bečko preduzeće Radi-Maler je snimilo i početkom septembra prikazalo u Beču film SVEČANOSTI NA CETINJU (200 metara).
-
Budimpeštanski Projektograf D.D. je snimio i kasnije prikazivao film KRUNISANJE CRNOGORSKOG KRALJA.
-
Film JUBILARNE SVETKOVINE prikazan je na dvoru u Cetinju 27.10/09.11.1910, nepoznate proizvodnje ( kopija Milano filma ili nekog austrijskog proizvodjača), čuva se u Jugoslovenskoj kinoteci).
|
|
|
| |
Ekipa budimpeštanskog Projektografa D.D. je snimila nekoliko ulica u Novom Sadu, srpsko kolo u Salajci i nekoliko scena u bašti dr Stevana Adamovića (direktora bioskopa Apolo u Novom Sadu, u sastavu Projektograf D.D.), snimci su prikazani u Apolu, nisu sačuvani.
|
| |
U Jugoslovenskoj kinoteci se čuva film VOJNA PARADA CRNOGORSKE VOJSKE NA CETINJU (60 metara), mogao bi da bude deo nekog filma o cetinjskim svečanostima.
|
| |
U Splitu su prikazani filmovi BEOGRAD U SRBIJI i DONJI DUNAV - ŽELEZNA VRATA, u Sarajevu DANAŠNJI GOSPODARI SRBIJE (Elektro Apolo kino), PUTOVANJE KROZ SRBIJU (The Worlds Kino) i BEOGRAD (Elektro Apolo kino).
|
| |
U Sarajevu je prikazan film PROGLAŠENJE ZA KRALJA CRNOGORSKOG KNEZA NIKOLE, ne zna se da li je to austrijski film Maksimilijana Radi-Malera (SVEČANOSTI NA CETINJU PRILIKOM PROGLAŠENJA CRNE GORE KRALJEVINOM) ili madjarski KRUNISANJE NIKOLE I KRALJA VITEŠKE CRNE GORE.
|
| |
U Beogradu prikazan film OD CETINJA DO KOTORA, nepoznate proizvodnje.
|
| |
Oko 1910. godine je Aleksandar Lifka snimio igrani film VELIČANSTVO NOVAC (o kome nema nikakvih drugih tragova) i film ozvučen pomoću gramofonskih ploča RASPOLOŽENI KOVAČI.
|
|
|
|
1911
|
Film JUBILARNE SVEČANOSTI je prikazan u Zetskom domu 03/16.01. u Cetinju (sačuvan u Muzeju u Cetinju i u Jugoslovenskoj kinoteci - prema jedinom preostalom natpisu na nemačkom predpostavlja se da je austrijske proizvodnje - ostali natpisi su na srpskom); Jugoslovenska kinoteka poseduje i film o prvoj crnogorskoj vojnoj muzici sa kapelnikom Vimerom na čelu.
|
| |
U januaru i februaru su u Beogradu prikazani filmovi BEOGRAD (240 metara, u bioskopu kod Hajduk Veljka) i PANORAMA BEOGRADA (u Kolarcu), oba nepoznatog porekla. |
| |
|
|
Produkcija 1911
|
PRVI SRPSKI PRODUCENTI
Filmsku proizvodnju u Srbiji pokrenuli su vlasnici stalnih bioskopa koji su, gledajući filmove proizvedene u svetu, došli na ideju da povećaju promet animirajući gledaoce. Naravno, poznavali su organizacione probleme, visoke troškove proizvodnje i zakonsku regulativu, ali su verovali da, uzdajući se u svoje poznavanje srpskog filmskog tržišta, mogu da povrate uložena sredstva. S druge strane, većina njih se bavila i drugim finansijskim aktivnostima osim bioskopima i mogli su da rizikuju da deo prihoda od prikazivanja stranih filmova ulažu kao obrtni kapital u proizvodnju domaćih filmova.
Svetozar Botorić (vlasnik hotela Pariz i bioskopa u hotelu, od 1911. zastupnik braće Pate) je 1911. godine angažovao francuskog snimatelja Luja Pitrolfa de Berija da za njega snima aktuelne događaje koje je kasnije prikazivano u svom bioskopu. Najstariji Botorićevi filmski žurnali snimljeni su u leto 1911. godine.
|
| |
ŽIVOT I DELA BESMRTNOG VOŽDA KARADJORDJA - Materijal u pripremi.
ULRIH CELJSKI I VLADISLAV HUNJADI - Materijal u pripremi.
CIGANSKA SVADBA - ŽIVOT SRPSKIH CIGANA - Materijal u pripremi
|
| |
|
| |
Boža Savić, koji je vodio Moderni bioskop (Savić-Film i Komp.), imao je mnogo ambicioznije planove. On i braća su do kraja 1911. godine snimili jedan film, a do aprila 1912. godine još osam filmova žurnalskog karaktera. Braća Savić poseduju i malu laboratoriju za kopiranje filmova i stavljanje natpisa (opremio je Karl Frojnd).
|
| |
U avgustu je u Sarajevu prikazan film JEDNA CRNOGORSKA PRIČA.
|
| |
U Novom Sadu se prikazivao madjarski film KRUNISANJE NIKOLE I KRALJA VITEŠKE CRNE GORE.
|
